Oświata
Od pierwszej połowy XVII wieku następował powolny upadek szkolnictwa. Rozwój szkół parafialnych zreformowanych po soborze trydenckim został zahamowany w okresie wojen. Zubożali chłopi i mieszczanie nie mieli środków na edukację dzieci. Musiały one zająć się pracą zarobkową. Nauka w szkołach parafialnych dla dużej części społeczeństwa stała się niedostępna. Wśród szkół średnich najwięcej było kolegiów jezuickich. W połowie XVII wieku działało już około 50 ale wówczas kładziono w nich nacisk na wychowanie religijne, a nie na naukę. Poziom nauczania w szkołach prowadzonych zarówno przez jezuitów jak i inne zgromadzenia zakonne systematycznie się obniżał. Nie musiały one konkurować ze szkołami protestanckimi, które likwidowano w związku z rekatolizacją społeczeństwa. Do nielicznych chlubnych wyjątków należało Kolegium Nowodworskiego przygotowujące do studiów. Nawet akademie w Krakowie i w Wilnie kładły nacisk przede wszystkim na teologię. Coraz mniej Polaków studiowało też na uniwersytetach zachodnich. Na tę kosztowną edukację mogła sobie pozwolić tylko bogata magnacka szlachta. Chłopi i mieszczanie rzadko zdobywali wykształcenie, coraz mniej szlachty wybierało karierę naukową.